Gündem Olay
Dünya

AB'den Suriye Kararı: 2008'den Beri İmzasız Bekleyen Ortaklık Anlaşması İçin Düğmeye Basıldı

AB dışişleri bakanları, 2008'de paraflanan ancak imzalanmayan AB-Suriye Ortaklık Anlaşması'nın imzaya hazırlanmasını destekledi. Kallas, güncellenmiş anlaşma için de yeni yetki isteneceğini açıkladı.

17 Kasım 2026
Paylaş
AB'den Suriye Kararı: 2008'den Beri İmzasız Bekleyen Ortaklık Anlaşması İçin Düğmeye Basıldı

Avrupa Birliği (AB) dışişleri bakanları, 2008'de müzakere edilip paraflanan ancak hiçbir zaman imzalanmayan AB-Suriye Ortaklık Anlaşması'nın imzaya hazırlanması için süreci ilerletme kararı aldı. Kararı, 16 Kasım 2026 Pazartesi günü Brüksel'de yapılan Dışişleri Konseyi toplantısının ardından düzenlediği basın toplantısında AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas duyurdu. Kallas'a göre üye ülkelerle birlikte anlaşmanın teknik ve hukuki ayrıntıları üzerinde çalışılacak; eş zamanlı olarak da güncellenmiş bir anlaşma için AB Konseyi'nden yeni bir müzakere yetkisi istenecek.

5N1K: Haberin özeti

  • Ne oldu? AB dışişleri bakanları, 2008'den beri imzasız bekleyen AB-Suriye Ortaklık Anlaşması'nın imzaya hazırlanmasını destekledi.
  • Kim? AB'nin 27 üye ülkesinin dışişleri bakanları ve AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas.
  • Nerede? Belçika'nın başkenti Brüksel, AB Dışişleri Konseyi toplantısı.
  • Ne zaman? 16 Kasım 2026 Pazartesi.
  • Nasıl? Bakanlar ilerleme yönünde mutabık kaldı; teknik ve hukuki hazırlık başlayacak, güncellenmiş anlaşma için Konsey'den yeni müzakere yetkisi istenecek.
  • Neden önemli? Anlaşma, Esad rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinden bu yana AB'nin Suriye ile ilişkilerini normalleştirme yolunda attığı en kapsamlı adımlardan biri olarak görülüyor.

Kallas: “Suriye'nin yatırıma ve başarılı bir geçişe ihtiyacı var”

Brüksel merkezli Eunews'in aktardığına göre Kallas, basın toplantısında “Üye ülkelerle birlikte, anlaşmayı imzaya hazırlamak için teknik ve hukuki konular üzerinde çalışacağız” dedi ve bunun Suriye'nin yatırıma ve başarılı bir geçişe ihtiyaç duyduğu bir dönemde yapıldığını vurguladı. Anadolu Ajansı'na göre Kallas, amacın ticaret, siyasi diyalog ve daha yakın işbirliği için mümkün olan en kısa sürede bir çerçeve oluşturmak olduğunu söyledi.

Kallas, Suriye'de geçiş sürecinin ilerlediğini, ancak ekonomik toparlanma, ulusal uzlaşı ve mültecilerin yeniden entegrasyonu alanlarında zorlukların sürdüğünü de belirtti. Asharq Al-Awsat'ın haberine göre Kallas, “Herkes Suriye ile temas kurmamız gerektiğini söyledi” ifadesini kullandı ve AB bu teması kurmazsa oluşacak boşluğun başka aktörler tarafından doldurulacağı uyarısında bulundu. Eunews'e göre Kallas, girişimin bakanlar tarafından oy birliğiyle olumlu karşılandığını da aktardı.

Önce 2008 metni, ardından güncellenmiş anlaşma

Toplantıda öne çıkan yaklaşım iki aşamalı. Haberlere göre ilk adımda 2008'de müzakere edilen metnin imzaya hazırlanması, buna paralel olarak da günümüz koşullarına uygun, modernize edilmiş bir anlaşma için Konsey'den yeni müzakere yetkisi alınması öngörülüyor. Eunews'in aktardığına göre 27 bakan, güncellenmiş anlaşmada insan haklarına ilişkin açık bir koşulluluk maddesi bulunmasını ve Esad rejiminin tanıdığı, Rusya'nın işgal ettiği Ukrayna ve Gürcistan topraklarının tanınmamasının güvenceye alınmasını gündeme getirdi.

Asharq Al-Awsat'ın aktardığına göre anlaşma; serbest ticaret, siyasi diyalog ve daha geniş işbirliği için bir çerçeve oluşturacak. Aynı habere göre AB, 2026 ve 2027 yılları için insani yardım ve sosyoekonomik toparlanmaya yönelik toplam 620 milyon avro taahhüt etmiş durumda. AB Konseyi'nin toplantı sayfasına göre bakanların gündeminde Suriye'nin yanı sıra Ukrayna ile İsrail-Filistin meseleleri de yer aldı.

Anlaşma neden 18 yıl bekledi?

AB ile Suriye arasındaki ilişkilerin hukuki temelini 1977'de imzalanan İşbirliği Anlaşması oluşturuyor. Ortaklık Anlaşması bu anlaşmanın yerini almak üzere hazırlandı; Anadolu Ajansı'na göre metin 14 Aralık 2008'de paraflandı. Ancak Beşar Esad yönetiminin insan hakları sicili nedeniyle anlaşma hiçbir zaman imzalanmadı. 2011'de başlayan iç savaşla birlikte AB, İşbirliği Anlaşması'nı da kısmen askıya aldı ve Suriye'ye kapsamlı yaptırımlar uyguladı.

Esad rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Brüksel ilişkileri kademeli olarak yeniden kurdu. AA'nın derlediği kronolojiye göre AB, Şubat 2025'te bazı ekonomik yaptırımları hafifletti, Mayıs 2025'te ise güvenlik gerekçeli tedbirler dışındaki ekonomik yaptırımları kaldırdı. 11 Mayıs 2026'da AB Konseyi, İşbirliği Anlaşması'nın kısmi askıya alınmasına son verdi. Aynı gün Brüksel'de, Kallas ile Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani'nin eş başkanlığında ilk AB-Suriye Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog Toplantısı yapıldı. Eunews ise eski rejime yönelik AB yaptırımlarının 1 Haziran 2027'ye kadar uzatıldığını hatırlattı.

Bundan sonra ne olacak?

Bakanların kararı, anlaşmanın hemen yürürlüğe gireceği anlamına gelmiyor. Önümüzdeki dönemde AB'nin diplomatik servisi ve üye ülkeler, metnin teknik ve hukuki incelemesini yapacak. İmza için kesin bir tarih açıklanmadı; Kallas yalnızca “mümkün olan en kısa sürede” ifadesini kullandı. Güncellenmiş anlaşma için ise Konsey'in yeni bir müzakere yetkisi vermesi gerekiyor. Suriye yönetiminden karara ilişkin resmî bir açıklama, haberin hazırlandığı saatte kaynaklara yansımamıştı.

Asharq Al-Awsat'ın haberine göre yaklaşık 14 yıl süren iç savaş Suriye'nin altyapısını büyük ölçüde tahrip etti ve ekonomisini çökertti; yeni yönetim, yıllarca süren izolasyonun ardından yabancı yatırım ve ticaretin yeniden canlanmasını hedefliyor. Aynı habere göre Esad'ı iktidarda tutan askerî müdahaleyi yapan Rusya da Tartus deniz tesisi ve Hmeymim hava üssüne erişimini korumak için Şam'daki yeni yönetimle bir anlaşma arayışında. Brüksel'in hızlanan temas politikası, Suriye'deki etki rekabetinin de bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Sık sorulan sorular

AB-Suriye Ortaklık Anlaşması nedir?

Ticaret, siyasi diyalog ve işbirliği için çerçeve sunan, 1977 tarihli İşbirliği Anlaşması'nın yerini alması amaçlanan bir anlaşmadır. 2008'de paraflanmış ancak imzalanmamıştır.

Anlaşma imzalandı mı?

Hayır. 16 Kasım'da bakanlar yalnızca sürecin ilerletilmesini destekledi. Teknik ve hukuki hazırlık sürüyor, imza tarihi açıklanmadı.

Neden 2008'de imzalanmadı?

Esad yönetiminin insan hakları siciline ilişkin kaygılar nedeniyle anlaşma imzaya açılmadı.

Güncellenmiş anlaşmada neler olacak?

Bakanlar, insan hakları koşulluluğu ve Rusya'nın işgal ettiği Ukrayna ve Gürcistan topraklarının tanınmaması gibi konuların yer almasını gündeme getirdi.

AB Suriye'ye ne kadar destek veriyor?

Asharq Al-Awsat'a göre AB, 2026 ve 2027 için insani yardım ve sosyoekonomik toparlanmaya yönelik 620 milyon avro taahhüt etti.

Kaynaklar

Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).