Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan kanun, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 7597 sayılı kanunla Türkiye'nin iç onay süreci tamamlanmış oldu. Üç ülkeden birine dışarıdan yapılacak silahlı saldırıyı tüm taraflara yapılmış sayan anlaşma, TBMM Genel Kurulu'nda 5 Kasım'da kabul edilmişti. Anlaşmanın uluslararası planda yürürlüğe girmesi ise son onay belgesinin tevdi edilmesine bağlı.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair 7597 sayılı kanun Resmî Gazete'de yayımlandı.
- Kim? Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı; anlaşmayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imzalamıştı.
- Nerede? Anlaşma Suudi Arabistan'ın Mekke kentinde imzalandı; onay kanunu Ankara'da TBMM'de kabul edildi ve Resmî Gazete'de yayımlandı.
- Ne zaman? İmza 7 Ağustos 2026, TBMM kabulü 5 Kasım 2026, Resmî Gazete'de yayım ve kanunun yürürlüğü 14 Kasım 2026.
- Nasıl? Üç maddelik onay kanunu, TBMM Dışişleri Komisyonu'ndan geçtikten sonra Genel Kurul'da kabul edildi; Cumhurbaşkanınca yayımlanmasıyla yürürlüğe girdi.
- Neden önemli? Anlaşma, üç ülke arasında kolektif savunma taahhüdü getiren ve savunma sanayii, istihbarat ve eğitim alanlarında iş birliğini kurumsallaştıran kapsamlı bir çerçeve oluşturuyor.
Resmî Gazete'de ne yayımlandı?
Resmî Gazete'nin 14 Kasım 2026 tarihli sayısında yer alan “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun” üç maddeden oluşuyor. Kanunun birinci maddesi, 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de imzalanan anlaşmanın onaylanmasını uygun buluyor. İkinci madde kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini, üçüncü madde ise hükümlerini Cumhurbaşkanının yürüteceğini düzenliyor. Kanunun TBMM'deki kabul tarihi 5 Kasım 2026 olarak kayıtlı.
Bu kanun, anlaşmanın Türkiye açısından onaylanabilmesi için gereken yasal dayanağı sağlıyor. Basına yansıyan bilgilere göre anlaşmanın kendisi ise son onay belgesinin, anlaşmayla kurulan komitenin sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek.
Anlaşma ne öngörüyor?
NTV'nin aktardığı metne göre anlaşma 16 maddeden oluşuyor. Birinci madde, tarafların birbirlerinin bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve uluslararası alanda tanınmış sınırlarını korumak için iş birliği yapmasını öngörüyor. Anlaşmanın en çok dikkat çeken hükmü olan ikinci madde şöyle: “Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir.”
Habermemur'un haberine göre bu durumda taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde birbirlerine askerî imkânlar da dahil olmak üzere yardım edecek. Ancak Euronews'in aktardığı bilgilere göre yardımın niteliği, her ülkenin kendi değerlendirmesine, imkânlarına ve karşılıklı istişarelere bağlı; anlaşma, bir saldırı durumunda Türk askerinin otomatik olarak yurt dışına gönderilmesi sonucunu doğurmuyor.
Anlaşma kapsamında öngörülen diğer başlıklar şöyle sıralanıyor:
- Terörle mücadele: Operasyonel düzey dahil ortak çabaların güçlendirilmesi.
- Eğitim ve tatbikat: Personel değişimi, ortak eğitim ve askerî tatbikatlar.
- Savunma sanayii: Teknoloji paylaşımı, ortak üretim ve teknoloji projeleri.
- İstihbarat ve lojistik: Güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımı; silah, mühimmat ve yakıt dahil lojistik destek.
- Kurumsal yapı: Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan ve yılda iki kez toplanacak bir “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”.
Süresiz olarak düzenlenen anlaşmanın son maddesine göre yürürlüğe girdikten sonraki ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilmek mümkün değil. Bu sürenin ardından çekilmek isteyen taraf, en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunmak zorunda.
TBMM'deki süreç nasıl işledi?
Anlaşmayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalamıştı. Onay kanunu teklifi 21 Ekim'de TBMM Başkanlığına sunuldu, 27 Ekim'de Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi. Genel Kurul'daki görüşmeler birkaç oturuma yayıldı ve teklif 5 Kasım'da kabul edildi. Basına yansıyan oylama sonuçlarına göre elektronik oylamada 279 kabul oyuna karşılık 119 ret oyu kullanıldı.
Mecliste hangi görüşler dile getirildi?
Euronews'in aktardığına göre Genel Kurul'daki tartışmanın odağında, anlaşmanın Türkiye'yi bölgesel bir çatışmaya çekip çekmeyeceği ve yurt dışına asker gönderme yetkisinde TBMM'nin rolü vardı. CHP Grup Başkanı Faik Öztrak bölgesel güvenlik iş birliğini ilke olarak desteklediklerini belirtirken, Meclis'in yetkisinin korunmasını istedi ve anlaşmanın Türk Silahlı Kuvvetlerinin “sonu belirsiz” askerî girişimlere katılmasına gerekçe yapılamayacağını vurguladı.
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise anlaşmanın Türkiye'yi iradesi dışında bir çatışmaya otomatik olarak dahil etmediğini, savaş amacıyla yurt dışına asker gönderilmesi gerektiğinde Anayasa'nın 92. maddesi uyarınca kararı Meclis'in vereceğini ifade etti. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de Suudi Arabistan'a yönelik olası Husi saldırıları konusundaki tutumu caydırıcılık olarak tanımladı ve Türkiye'nin Husilerle savaşma planı bulunmadığını söyledi.
Muhalefetten bazı milletvekilleri, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki Husilerle yaşadığı gerilime ve Pakistan-Hindistan ilişkilerine dikkat çekerek askerî yardımın hangi koşullarda gerekeceğinin netleştirilmesini talep etti. İYİ Parti belirsizlikler ve çekilme süresi gerekçesiyle teklife karşı çıktı; DEM Parti tanımlanmamış askerî yükümlülüklere itiraz etti; Yeniden Refah Partisi yükümlülüklerin kapsamının daha şeffaf olmasını istedi. Cumhur İttifakı ortağı MHP ise anlaşmayı destekledi. Yetkililer, anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurguluyor.
Bundan sonra ne olacak?
Kanunun yürürlüğe girmesiyle Türkiye'nin onay belgesine ilişkin iç hukuk süreci tamamlanmış oldu. Anlaşmanın uluslararası alanda bağlayıcı hâle gelmesi için üç ülkenin onay belgelerinin tevdi edilmesi gerekiyor. Pakistan ve Suudi Arabistan'daki onay süreçlerinin durumuna ilişkin resmî bir açıklama ise henüz yapılmadı. Yürürlükten sonra kurulacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi'nin ilk toplantısının tarihi de açıklanmış değil.
Sık sorulan sorular
Mekke Anlaşması nedir?
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan, kolektif savunma ve savunma alanında kapsamlı iş birliği öngören 16 maddelik bir anlaşmadır.
Kanun ne zaman yürürlüğe girdi?
7597 sayılı onay kanunu, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
Anlaşma Türk askerinin otomatik olarak yurt dışına gönderilmesi anlamına geliyor mu?
Hayır. Yardımın niteliği istişarelere ve her ülkenin değerlendirmesine bağlıdır; savaş amacıyla asker gönderilmesi için Anayasa'nın 92. maddesi uyarınca TBMM kararı gerekir.
Anlaşmadan çekilmek mümkün mü?
Yürürlüğe girdikten sonraki ilk 10 yıl boyunca çekilmek mümkün değildir. Bu sürenin ardından en az üç ay önceden yazılı bildirimle çekilinebilir.
TBMM'de oylama sonucu ne oldu?
Basına yansıyan bilgilere göre teklif 5 Kasım 2026'da Genel Kurul'da 279 kabul oyuna karşı 119 ret oyuyla kabul edildi.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 14 Kasım 2026, Sayı 33430: 7597 sayılı Kanun
- Anadolu Ajansı: Mekke Anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Resmi Gazete'de
- Euronews Türkçe: Mekke Anlaşması TBMM'de, asker gönderme yetkisi tartışılıyor
- NTV: Mekke Anlaşması TBMM'de kabul edildi
- Habermemur: Mekke Anlaşması TBMM Genel Kurulunda kabul edildi
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).





